Guides og praktiske tips

Anodowanie odlewów aluminiowych – czy to możliwe? Które stopy się nadają i co wybrać zamiast

Czy odlew aluminiowy można anodować? Które stopy dają dobrą powłokę, dlaczego silumin ciemnieje i co zamiast: malowanie, powłoka konwersyjna, polerowanie.

Publiceret: 7 min. læsningTeamet bag støberiet i Poznań

Indholdsfortegnelse (10)
  1. 01Czy odlew aluminiowy można anodować?
  2. 02Dlaczego silumin po anodowaniu jest szary i plamisty
  3. 03Które stopy odlewnicze nadają się do anodowania
  4. 04Anodowanie twarde odlewów
  5. 05Porowatość i powierzchnia odlewu a jakość powłoki
  6. 06Co zamiast anodowania? Alternatywy dla siluminów
  7. 07Jak zamówić odlew, który będzie anodowany
  8. 08Ofte stillede spørgsmål
  9. 09Dobierzemy stop i wykończenie do wymagań
  10. 10Kilder og standarder

Odlew aluminiowy można anodować, ale efekt zależy przede wszystkim od stopu. Stopy Al-Mg, takie jak AlMg5, dają jednolitą powłokę, a typowe siluminy – szarą, plamistą i cieńszą. O anodowaniu trzeba więc zdecydować razem z wyborem stopu, a przy siluminach częściej wybiera się malowanie proszkowe lub inne wykończenie.

Kort fortalt

  • Krzem nie ulega anodowaniu, a fazy bogate w miedź rozpuszczają się w kąpieli, dlatego na siluminach powłoka wychodzi szara, nierówna i cieńsza.
  • Informacyjny załącznik normy PN-EN 1706 ocenia przydatność stopów do anodowania dekoracyjnego. AlMg5 ma ocenę A (doskonała), AlSi7Mg i AlSi7Mg0,3 – D (słaba), a pozostałe siluminy z naszego zestawienia, m.in. AlSi12 i AlSi9Cu3 – E (niezalecana).
  • Anodowania twardego nie zaleca się dla stopów z ponad ok. 5% Cu lub ok. 8% Si. AlSi7Mg jest na granicy, a AlSi9Cu3 do odlewania ciśnieniowego – poza nią.
  • Na surowej, nieobrobionej powierzchni odlewu powłoka anodowa jest bardzo cienka; lepiej wychodzą powierzchnie obrobione.
  • Odporność na korozję zależy głównie od gatunku stopu, a nie od technologii odlewania.

Czy odlew aluminiowy można anodować?

Tak, ale o wyniku decydują trzy rzeczy:

  1. Stop. Od niego zależy, czy powłoka będzie jednolita i dekoracyjna, czy tylko techniczna.
  2. Rodzaj anodowania. Anodowanie dekoracyjne ma dać wygląd i ochronę, a twarde – grubszą powłokę odporną na ścieranie. Każde ma inne ograniczenia.
  3. Stan powierzchni. Inaczej wychodzi powłoka na surowej powierzchni odlewu, inaczej na obrobionej, a porowatość potrafi ujawnić się dopiero po anodowaniu.

Anodowanie wykonuje się zwykle w wyspecjalizowanej anodowni, dlatego wymagania najlepiej uzgodnić jednocześnie z odlewnią i anodownią – jeszcze przed wykonaniem oprzyrządowania.

Dlaczego silumin po anodowaniu jest szary i plamisty

Anodowanie zamienia warstwę wierzchnią aluminium w tlenek glinu. Siluminy nie są jednak czystym aluminium, tylko stopami z cząstkami krzemu. O tym, czym jest silumin i czym różnią się jego gatunki, piszemy w osobnym artykule. To właśnie cząstki krzemu, a w stopach z miedzią także fazy bogate w miedź, psują powłokę:

  • Krzem nie ulega anodowaniu. Jego cząstki zostają w warstwie tlenku, a strefy bogate w krzem hamują jej wzrost. Powłoka jest przez to nierówna, ma mniejszą twardość i gorzej się uszczelnia, a cząstki krzemu mogą działać jak mikroogniwa i inicjować korozję wżerową.
  • Fazy z miedzią nie tworzą tlenku. Bogate w miedź fazy międzymetaliczne rozpuszczają się w elektrolicie, zamiast przechodzić w tlenek. Przy zawartości miedzi powyżej ok. 2% wyraźnie spada odporność twardych powłok na ścieranie.
  • Efekt widać gołym okiem. Odlewy ciśnieniowe z amerykańskich stopów 360 i 380, zbliżonych do europejskich siluminów do odlewania ciśnieniowego, po anodowaniu mają matowy, szary wygląd. Lepiej wypadają wersje o obniżonej zawartości żelaza, a jakość samego odlewu ma decydujące znaczenie.

Które stopy odlewnicze nadają się do anodowania

Norma PN-EN 1706 w załączniku informacyjnym ocenia przydatność stopów m.in. do anodowania dekoracyjnego oraz ich odporność na korozję. Skala: A – doskonała, B – dobra, C – dostateczna, D – słaba, E – niezalecana, F – nieodpowiednia.

Stop (PN-EN 1706)Anodowanie dekoracyjneKorrosionsbestandighed
EN AC-51300 AlMg5AA
EN AC-42000 AlSi7MgDnie podano
EN AC-42100 AlSi7Mg0,3DB
EN AC-43000 AlSi10Mg(a)Enie podano
EN AC-44200 AlSi12(a)EB
EN AC-46200 AlSi8Cu3ED
EN AC-46000 AlSi9Cu3(Fe)ED
EN AC-47100 AlSi12Cu1(Fe)EC

Źródło: PN-EN 1706:2020+A1:2021, załącznik informacyjny, za kartami stopów producenta gąsek. „Nie podano” oznacza brak oceny w karcie stopu. Jak czytać oznaczenia z tabeli, wyjaśniamy w artykule o numerach EN AC i symbolach chemicznych stopów.

Jeśli anodowany wygląd jest wymaganiem, stopem pierwszego wyboru jest AlMg5 (EN AC-51300). Producent gąsek opisuje go jako stop odpowiedni do części narażonych bezpośrednio na wodę morską. Nie jest to jednak stop okołoeutektyczny, a akademicki podręcznik „Odlewnictwo” (WNT) wskazuje, że najlepszą lejność mają stopy eutektyczne i okołoeutektyczne (s. 116). Kształt i grubości ścianek trzeba więc do niego dopasować.

Tabela zgadza się z podręcznikiem. Miedź zwiększa wytrzymałość i twardość stopów aluminium, ale pogarsza odporność korozyjną (s. 145), a stopy Al-Mg mają dużą odporność korozyjną (s. 149). Technologia odlewania ma przy tym bardzo duży wpływ na chropowatość, ale praktycznie znikomy na odporność korozyjną. Decydują o niej gatunek stopu i ewentualna obróbka cieplna (s. 183).

Anodowanie twarde odlewów

Anodowanie twarde daje grubszą i twardszą powłokę, ale jest jeszcze bardziej wrażliwe na skład stopu. Według artykułu P. Kwolka (Advances in Manufacturing Science and Technology, 2017) nie powinno się go stosować dla stopów z ponad ok. 5% miedzi lub ok. 8% krzemu. Jedna z odmian procesu (MHC) nadaje się do stopów z mniej niż 3% Cu i 7,5% Si. W praktyce oznacza to:

  • AlSi7Mg i AlSi7Mg0,3 (6,5–7,5% Si) – na granicy. Anodowanie twarde jest wykonalne przy dopasowanych parametrach procesu, ale trzeba się liczyć z cieńszą, mniej równomierną i ciemniejszą powłoką niż na stopach do przeróbki plastycznej.
  • AlSi9Cu3(Fe), typowy stop do odlewania ciśnieniowego (8–11% Si, 2–4% Cu) – poza zalecanymi granicami. Anodowania twardego się nie zaleca, a dekoracyjne ma ocenę E. Ryzyko zwiększa porowatość gazowa odlewów ciśnieniowych.
  • AlMg5 – mieści się w podanych limitach miedzi i krzemu. Parametry procesu i tak warto potwierdzić z anodownią na próbkach.

Porowatość i powierzchnia odlewu a jakość powłoki

Na surowej, nieobrobionej powierzchni odlewu powłoka anodowa jest bardzo cienka. Jeśli wygląd ma znaczenie, powierzchnie widoczne lepiej obrobić – ale z wyczuciem, bo polerowanie może odsłonić pory, które po anodowaniu będą wyraźnie widoczne. Gładka powierzchnia odlewu ciśnieniowego nie rozwiązuje problemu stopu: typowe stopy do odlewania ciśnieniowego mają w PN-EN 1706 ocenę E dla anodowania dekoracyjnego.

Pory są groźne także dlatego, że zatrzymują chemikalia z przygotowania powierzchni, które później mogą powodować korozję i wykwity na powłoce. Dlatego impregnację wykonuje się po obróbce mechanicznej, a przed każdym wykończeniem powierzchni – szczegóły znajdziesz w artykule o tym, kiedy impregnacja próżniowa uszczelnia odlew.

Co zamiast anodowania? Alternatywy dla siluminów

OverfladebehandlingUdseendeCo dajeHvornår skal man vælge det
Pulverlakeringkolor z palety RAL, różne struktury i stopnie połyskupowłoka ochronno-dekoracyjna, która dobrze kryje strukturę odlewuczęści widoczne i pracujące na zewnątrz, większość siluminów
Powłoka konwersyjna (pasywacja chemiczna)metaliczna powierzchnia, zależnie od procesu bezbarwna lub lekko zabarwionacienka warstwa poprawiająca odporność na korozję i przyczepność farbypodkład pod malowanie albo lekka ochrona tam, gdzie ma zostać metaliczna powierzchnia
Slibning og poleringmetaliczny połyskestetyka; bez dodatkowej powłoki powierzchnia z czasem matowiejeelementy dekoracyjne, często z lakierem bezbarwnym
Anodowanie stopu AlMg5jednolita powłoka anodowadobra ochrona i wyglądgdy anodowany wygląd jest wymaganiem, a stop można dobrać pod niego

W naszej ofercie są lakierowanie proszkowe w kolorach RAL samt slibning og polering af aluminium. Odlew z siluminu może więc trafić do Ciebie od razu wykończony. Jeśli rozważasz aluminium zamiast żeliwa właśnie ze względu na korozję, porównanie obu materiałów znajdziesz w artykule odlew z aluminium czy z żeliwa.

Jak zamówić odlew, który będzie anodowany

  • Zdecyduj o anodowaniu przed wyborem stopu i technologii, a nie po odbiorze odlewów.
  • Określ rodzaj anodowania (dekoracyjne czy twarde), oczekiwany kolor i powierzchnie, które mają być anodowane.
  • Wskaż miejsca do zamaskowania, np. gwinty i pasowania.
  • Ustal, które powierzchnie zostaną obrobione przed anodowaniem.
  • Przewidź próbę: anodowanie pierwszych odlewów przed zatwierdzeniem serii.
  • Przy ryzyku porowatości uwzględnij impregnację przed anodowaniem.

Ofte stillede spørgsmål

Dlaczego anodowany silumin jest szary?

Bo cząstki krzemu nie przechodzą w tlenek i zostają w powłoce, a strefy bogate w krzem hamują jej wzrost. Powłoka wychodzi cieńsza, nierówna i ciemniejsza. Im więcej krzemu i miedzi w stopie, tym efekt jest wyraźniejszy.

Czy można anodować odlew ciśnieniowy?

Technicznie tak, ale typowe stopy do odlewania ciśnieniowego, np. AlSi9Cu3(Fe), mają w PN-EN 1706 ocenę E dla anodowania dekoracyjnego. Do anodowania twardego wychodzą poza zalecane granice składu. Dochodzi do tego porowatość gazowa. Gdy liczy się wygląd, zwykle lepszym wyborem jest malowanie proszkowe.

Co jest trwalsze: anodowanie czy malowanie proszkowe?

To zależy od stopu. Powłoka anodowa powstaje z samego metalu, więc się nie łuszczy, a powłoka proszkowa jest grubsza, ale po uderzeniu może odprysnąć. Na AlMg5 anodowanie daje dobrą, jednolitą powłokę. Na siluminach warstwa anodowa jest cienka i nierówna, więc malowanie proszkowe zwykle daje bardziej przewidywalną ochronę i wygląd.

Czy anodowanie zmienia wymiary odlewu?

Tak. Warstwa tlenku narasta częściowo w głąb materiału, a częściowo na zewnątrz. Przy pasowaniach i gwintach trzeba to uwzględnić – najczęściej przez maskowanie albo uzgodnienie grubości powłoki z anodownią.

Dobierzemy stop i wykończenie do wymagań

Zanim zamówisz odlew do anodowania, zapytaj o stop i wykończenie pod Twoje wymagania – wystarczy model lub rysunek i opis oczekiwanego wyglądu. Odlewamy m.in. stop EN AC-51300 (AlMg5), a dla siluminów zaproponujemy wykończenie, które da oczekiwany efekt bez niespodzianek po odbiorze.

Kilder og standarder

Forfatter: teamet bag støberiet i Poznań

Støberi i Poznań er et brand under Adjatech Metalworking Sp. z o.o. – et familieejet støberi for non-ferrometaller i Poznań. Familien Brukwicki har beskæftiget sig med støbemodeller siden 1950. Vi støber aluminiumslegeringer i kokiller, i sandforme og under tryk; vi bearbejder støbegodset på CNC-maskiner og pulverlakerer det. Vi arbejder med ledelsessystemerne ISO 9001 og ISO 14001 (certifikater fra TÜV Rheinland Polska).

Om osCertifikaterVirksomhedsoplysninger

Blog

Læs også

Flere vejledninger om støbegods, bearbejdning og samarbejde med et støberi.

Alle artikler

Kontakt

Har du spørgsmål om støbegods?

Send en 2D-tegning i PDF eller en 3D-model i STEP-format, angiv materiale og antal stykker – vi rådgiver om teknologien og udarbejder et tilbud.

Kontakt os gerne på mail eller telefon

Kontor · man–fre 8:30–16:30

Støberi i Poznań

+48 61 662 43 37odlewnia@adjatech.pl

Mekanisk bearbejdning

Rafał Wojtkowiak

+48 531 541 003r.wojtkowiak@adjatech.pl

eller kom forbi – I er velkomne!

ul. Gnieźnieńska 26
Janikowo ved Poznań
62-006 Kobylnica

Kontoret er åbent man–fre 8:30–16:30

Find vej (Google Maps, nyt vindue)

Firmaoplysninger og rutekort: siden Kontakt