Anodowanie odlewów aluminiowych – czy to możliwe? Które stopy się nadają i co wybrać zamiast
Czy odlew aluminiowy można anodować? Które stopy dają dobrą powłokę, dlaczego silumin ciemnieje i co zamiast: malowanie, powłoka konwersyjna, polerowanie.
Sommaire (10)
- 01Czy odlew aluminiowy można anodować?
- 02Dlaczego silumin po anodowaniu jest szary i plamisty
- 03Które stopy odlewnicze nadają się do anodowania
- 04Anodowanie twarde odlewów
- 05Porowatość i powierzchnia odlewu a jakość powłoki
- 06Co zamiast anodowania? Alternatywy dla siluminów
- 07Jak zamówić odlew, który będzie anodowany
- 08Questions fréquentes
- 09Dobierzemy stop i wykończenie do wymagań
- 10Sources et normes
Odlew aluminiowy można anodować, ale efekt zależy przede wszystkim od stopu. Stopy Al-Mg, takie jak AlMg5, dają jednolitą powłokę, a typowe siluminy – szarą, plamistą i cieńszą. O anodowaniu trzeba więc zdecydować razem z wyborem stopu, a przy siluminach częściej wybiera się malowanie proszkowe lub inne wykończenie.
En bref
- Krzem nie ulega anodowaniu, a fazy bogate w miedź rozpuszczają się w kąpieli, dlatego na siluminach powłoka wychodzi szara, nierówna i cieńsza.
- Informacyjny załącznik normy PN-EN 1706 ocenia przydatność stopów do anodowania dekoracyjnego. AlMg5 ma ocenę A (doskonała), AlSi7Mg i AlSi7Mg0,3 – D (słaba), a pozostałe siluminy z naszego zestawienia, m.in. AlSi12 i AlSi9Cu3 – E (niezalecana).
- Anodowania twardego nie zaleca się dla stopów z ponad ok. 5% Cu lub ok. 8% Si. AlSi7Mg jest na granicy, a AlSi9Cu3 do odlewania ciśnieniowego – poza nią.
- Na surowej, nieobrobionej powierzchni odlewu powłoka anodowa jest bardzo cienka; lepiej wychodzą powierzchnie obrobione.
- Odporność na korozję zależy głównie od gatunku stopu, a nie od technologii odlewania.
Czy odlew aluminiowy można anodować?
Tak, ale o wyniku decydują trzy rzeczy:
- Stop. Od niego zależy, czy powłoka będzie jednolita i dekoracyjna, czy tylko techniczna.
- Rodzaj anodowania. Anodowanie dekoracyjne ma dać wygląd i ochronę, a twarde – grubszą powłokę odporną na ścieranie. Każde ma inne ograniczenia.
- Stan powierzchni. Inaczej wychodzi powłoka na surowej powierzchni odlewu, inaczej na obrobionej, a porowatość potrafi ujawnić się dopiero po anodowaniu.
Anodowanie wykonuje się zwykle w wyspecjalizowanej anodowni, dlatego wymagania najlepiej uzgodnić jednocześnie z odlewnią i anodownią – jeszcze przed wykonaniem oprzyrządowania.
Dlaczego silumin po anodowaniu jest szary i plamisty
Anodowanie zamienia warstwę wierzchnią aluminium w tlenek glinu. Siluminy nie są jednak czystym aluminium, tylko stopami z cząstkami krzemu. O tym, czym jest silumin i czym różnią się jego gatunki, piszemy w osobnym artykule. To właśnie cząstki krzemu, a w stopach z miedzią także fazy bogate w miedź, psują powłokę:
- Krzem nie ulega anodowaniu. Jego cząstki zostają w warstwie tlenku, a strefy bogate w krzem hamują jej wzrost. Powłoka jest przez to nierówna, ma mniejszą twardość i gorzej się uszczelnia, a cząstki krzemu mogą działać jak mikroogniwa i inicjować korozję wżerową.
- Fazy z miedzią nie tworzą tlenku. Bogate w miedź fazy międzymetaliczne rozpuszczają się w elektrolicie, zamiast przechodzić w tlenek. Przy zawartości miedzi powyżej ok. 2% wyraźnie spada odporność twardych powłok na ścieranie.
- Efekt widać gołym okiem. Odlewy ciśnieniowe z amerykańskich stopów 360 i 380, zbliżonych do europejskich siluminów do odlewania ciśnieniowego, po anodowaniu mają matowy, szary wygląd. Lepiej wypadają wersje o obniżonej zawartości żelaza, a jakość samego odlewu ma decydujące znaczenie.
Które stopy odlewnicze nadają się do anodowania
Norma PN-EN 1706 w załączniku informacyjnym ocenia przydatność stopów m.in. do anodowania dekoracyjnego oraz ich odporność na korozję. Skala: A – doskonała, B – dobra, C – dostateczna, D – słaba, E – niezalecana, F – nieodpowiednia.
| Stop (PN-EN 1706) | Anodowanie dekoracyjne | Résistance à la corrosion |
|---|---|---|
| EN AC-51300 AlMg5 | A | A |
| EN AC-42000 AlSi7Mg | D | nie podano |
| EN AC-42100 AlSi7Mg0,3 | D | B |
| EN AC-43000 AlSi10Mg(a) | E | nie podano |
| EN AC-44200 AlSi12(a) | E | B |
| EN AC-46200 AlSi8Cu3 | E | D |
| EN AC-46000 AlSi9Cu3(Fe) | E | D |
| EN AC-47100 AlSi12Cu1(Fe) | E | C |
Źródło: PN-EN 1706:2020+A1:2021, załącznik informacyjny, za kartami stopów producenta gąsek. „Nie podano” oznacza brak oceny w karcie stopu. Jak czytać oznaczenia z tabeli, wyjaśniamy w artykule o numerach EN AC i symbolach chemicznych stopów.
Jeśli anodowany wygląd jest wymaganiem, stopem pierwszego wyboru jest AlMg5 (EN AC-51300). Producent gąsek opisuje go jako stop odpowiedni do części narażonych bezpośrednio na wodę morską. Nie jest to jednak stop okołoeutektyczny, a akademicki podręcznik „Odlewnictwo” (WNT) wskazuje, że najlepszą lejność mają stopy eutektyczne i okołoeutektyczne (s. 116). Kształt i grubości ścianek trzeba więc do niego dopasować.
Tabela zgadza się z podręcznikiem. Miedź zwiększa wytrzymałość i twardość stopów aluminium, ale pogarsza odporność korozyjną (s. 145), a stopy Al-Mg mają dużą odporność korozyjną (s. 149). Technologia odlewania ma przy tym bardzo duży wpływ na chropowatość, ale praktycznie znikomy na odporność korozyjną. Decydują o niej gatunek stopu i ewentualna obróbka cieplna (s. 183).
Anodowanie twarde odlewów
Anodowanie twarde daje grubszą i twardszą powłokę, ale jest jeszcze bardziej wrażliwe na skład stopu. Według artykułu P. Kwolka (Advances in Manufacturing Science and Technology, 2017) nie powinno się go stosować dla stopów z ponad ok. 5% miedzi lub ok. 8% krzemu. Jedna z odmian procesu (MHC) nadaje się do stopów z mniej niż 3% Cu i 7,5% Si. W praktyce oznacza to:
- AlSi7Mg i AlSi7Mg0,3 (6,5–7,5% Si) – na granicy. Anodowanie twarde jest wykonalne przy dopasowanych parametrach procesu, ale trzeba się liczyć z cieńszą, mniej równomierną i ciemniejszą powłoką niż na stopach do przeróbki plastycznej.
- AlSi9Cu3(Fe), typowy stop do odlewania ciśnieniowego (8–11% Si, 2–4% Cu) – poza zalecanymi granicami. Anodowania twardego się nie zaleca, a dekoracyjne ma ocenę E. Ryzyko zwiększa porowatość gazowa odlewów ciśnieniowych.
- AlMg5 – mieści się w podanych limitach miedzi i krzemu. Parametry procesu i tak warto potwierdzić z anodownią na próbkach.
Porowatość i powierzchnia odlewu a jakość powłoki
Na surowej, nieobrobionej powierzchni odlewu powłoka anodowa jest bardzo cienka. Jeśli wygląd ma znaczenie, powierzchnie widoczne lepiej obrobić – ale z wyczuciem, bo polerowanie może odsłonić pory, które po anodowaniu będą wyraźnie widoczne. Gładka powierzchnia odlewu ciśnieniowego nie rozwiązuje problemu stopu: typowe stopy do odlewania ciśnieniowego mają w PN-EN 1706 ocenę E dla anodowania dekoracyjnego.
Pory są groźne także dlatego, że zatrzymują chemikalia z przygotowania powierzchni, które później mogą powodować korozję i wykwity na powłoce. Dlatego impregnację wykonuje się po obróbce mechanicznej, a przed każdym wykończeniem powierzchni – szczegóły znajdziesz w artykule o tym, kiedy impregnacja próżniowa uszczelnia odlew.
Co zamiast anodowania? Alternatywy dla siluminów
| Finition | Aspect | Co daje | Quand le choisir |
|---|---|---|---|
| Thermolaquage | kolor z palety RAL, różne struktury i stopnie połysku | powłoka ochronno-dekoracyjna, która dobrze kryje strukturę odlewu | części widoczne i pracujące na zewnątrz, większość siluminów |
| Powłoka konwersyjna (pasywacja chemiczna) | metaliczna powierzchnia, zależnie od procesu bezbarwna lub lekko zabarwiona | cienka warstwa poprawiająca odporność na korozję i przyczepność farby | podkład pod malowanie albo lekka ochrona tam, gdzie ma zostać metaliczna powierzchnia |
| Meulage et polissage | metaliczny połysk | estetyka; bez dodatkowej powłoki powierzchnia z czasem matowieje | elementy dekoracyjne, często z lakierem bezbarwnym |
| Anodowanie stopu AlMg5 | jednolita powłoka anodowa | dobra ochrona i wygląd | gdy anodowany wygląd jest wymaganiem, a stop można dobrać pod niego |
W naszej ofercie są lakierowanie proszkowe w kolorach RAL et rectification et polissage de l'aluminium. Odlew z siluminu może więc trafić do Ciebie od razu wykończony. Jeśli rozważasz aluminium zamiast żeliwa właśnie ze względu na korozję, porównanie obu materiałów znajdziesz w artykule odlew z aluminium czy z żeliwa.
Jak zamówić odlew, który będzie anodowany
- Zdecyduj o anodowaniu przed wyborem stopu i technologii, a nie po odbiorze odlewów.
- Określ rodzaj anodowania (dekoracyjne czy twarde), oczekiwany kolor i powierzchnie, które mają być anodowane.
- Wskaż miejsca do zamaskowania, np. gwinty i pasowania.
- Ustal, które powierzchnie zostaną obrobione przed anodowaniem.
- Przewidź próbę: anodowanie pierwszych odlewów przed zatwierdzeniem serii.
- Przy ryzyku porowatości uwzględnij impregnację przed anodowaniem.
Questions fréquentes
Dlaczego anodowany silumin jest szary?
Bo cząstki krzemu nie przechodzą w tlenek i zostają w powłoce, a strefy bogate w krzem hamują jej wzrost. Powłoka wychodzi cieńsza, nierówna i ciemniejsza. Im więcej krzemu i miedzi w stopie, tym efekt jest wyraźniejszy.
Czy można anodować odlew ciśnieniowy?
Technicznie tak, ale typowe stopy do odlewania ciśnieniowego, np. AlSi9Cu3(Fe), mają w PN-EN 1706 ocenę E dla anodowania dekoracyjnego. Do anodowania twardego wychodzą poza zalecane granice składu. Dochodzi do tego porowatość gazowa. Gdy liczy się wygląd, zwykle lepszym wyborem jest malowanie proszkowe.
Co jest trwalsze: anodowanie czy malowanie proszkowe?
To zależy od stopu. Powłoka anodowa powstaje z samego metalu, więc się nie łuszczy, a powłoka proszkowa jest grubsza, ale po uderzeniu może odprysnąć. Na AlMg5 anodowanie daje dobrą, jednolitą powłokę. Na siluminach warstwa anodowa jest cienka i nierówna, więc malowanie proszkowe zwykle daje bardziej przewidywalną ochronę i wygląd.
Czy anodowanie zmienia wymiary odlewu?
Tak. Warstwa tlenku narasta częściowo w głąb materiału, a częściowo na zewnątrz. Przy pasowaniach i gwintach trzeba to uwzględnić – najczęściej przez maskowanie albo uzgodnienie grubości powłoki z anodownią.
Dobierzemy stop i wykończenie do wymagań
Zanim zamówisz odlew do anodowania, zapytaj o stop i wykończenie pod Twoje wymagania – wystarczy model lub rysunek i opis oczekiwanego wyglądu. Odlewamy m.in. stop EN AC-51300 (AlMg5), a dla siluminów zaproponujemy wykończenie, które da oczekiwany efekt bez niespodzianek po odbiorze.
Sources et normes
- PN-EN 1706:2020+A1:2021 – Aluminium et alliages d'aluminium – Pièces moulées – Composition chimique et caractéristiques mécaniques
- Raffmetal – karta stopu EN AC-51300 AlMg5 z ocenami przydatności według EN 1706
- P. Kwolek, Advances in Manufacturing Science and Technology, t. 41, nr 3, 2017 – twarde powłoki anodowe na stopach aluminium
- Products Finishing – Anodizing Die Cast Aluminum Alloys
- Products Finishing – Impact of Intermetallic Species on Cast Aluminum Alloys for Anodizing Applications
- M. Perzyk (dir.), Fonderie, WNT, Warszawa – rozdz. 3.1 (s. 116, 145, 149), 3.3 (s. 183).
Auteur : l'équipe de la Fonderie de Poznań
Fonderie de Poznań est la marque d'Adjatech Metalworking Sp. z o.o., une fonderie familiale de métaux non ferreux à Poznań. La famille Brukwicki travaille dans le modelage de fonderie depuis 1950. Nous coulons des alliages d'aluminium en coquille, en moule sable et sous pression ; nous usinons les pièces moulées sur machines CNC et nous les peignons par poudrage. Nous travaillons selon les systèmes de management ISO 9001 et ISO 14001 (certificats TÜV Rheinland Polska).




