Guides and Practical Tips

Ile trwa wykonanie odlewu aluminiowego? Harmonogram od zapytania do dostawy serii

Od zapytania do dostawy serii: od czego zależy wycena, ile trwa model lub kokila, pierwsze próbki i ich zatwierdzenie. Co przyspiesza, a co opóźnia odlewy.

Published: 7 min readPoznań Foundry Team

Table of contents (11)
  1. 01Ile trwa wykonanie odlewu: etapy i orientacyjne czasy
  2. 02Etap 1: zapytanie i oferta
  3. 03Etap 2: analiza konstrukcji i zatwierdzenie rysunku odlewu
  4. 04Etap 3: wykonanie oprzyrządowania
  5. 05Etap 4: pierwsze odlewy, pomiary i akceptacja próbek
  6. 06Etap 5: produkcja seryjna i dostawy
  7. 07Co skraca, a co wydłuża realizację
  8. 08Prototyp w innej technologii niż seria
  9. 09Frequently asked questions
  10. 10Planujesz uruchomienie produkcji odlewu?
  11. 11Sources and standards

Nowy odlew aluminiowy powstaje w kilku etapach: oferta, analiza konstrukcji, wykonanie oprzyrządowania, pierwsze próbki z pomiarami i dopiero potem seria. Najdłużej trwa zwykle oprzyrządowanie – od kilku dni dla prostego modelu do formy piaskowej po kilka miesięcy dla formy ciśnieniowej. Zamówienie powtarzalne, na gotowym oprzyrządowaniu, realizuje się najszybciej. Poniżej rozpisujemy etapy, orientacyjne czasy i to, co możesz zrobić, żeby ich nie wydłużać.

In brief

  • Przy pierwszym zamówieniu czas realizacji to suma etapów: oferta, uzgodnienia konstrukcji, oprzyrządowanie, próbki i ich akceptacja, seria.
  • Oprzyrządowanie robi się raz, więc zamówienia powtarzalne są znacznie krótsze niż pierwsze.
  • Technologia wpływa na termin tak samo jak na koszt: model do formy piaskowej powstaje najszybciej, forma ciśnieniowa najdłużej.
  • Najwięcej czasu zabierają zwykle niekompletne dane i późne zmiany konstrukcji, a nie samo odlewanie.
  • Warto zaplanować w harmonogramie co najmniej jedną pętlę korekty po pierwszych próbkach.

Ile trwa wykonanie odlewu: etapy i orientacyjne czasy

Poniższe przedziały są orientacyjne. Zależą od wielkości i złożoności detalu, liczby rdzeni, zakresu badań oraz bieżącego obłożenia odlewni i narzędziowni.

StageOrientacyjny czasCo decyduje o czasie
Zapytanie i ofertakrótko przy kompletnych danychkompletność dokumentacji, wycena oprzyrządowania u narzędziowca
Analiza konstrukcji i zatwierdzenie rysunku odlewufrom a few days to a few weeksliczba poprawek, czas decyzji po stronie zamawiającego
Model i rdzennice do form piaskowychfrom a few days to a few weekswielkość, materiał modelu, liczba rdzeni
Permanent moldkilka tygodniwielkość, liczba rdzeni metalowych i suwaków
Forma do odlewania ciśnieniowegozwykle kilka miesięcyzłożoność, liczba gniazd, suwaki, układ chłodzenia
Pierwsze odlewy, pomiary, badania, akceptacjaod tygodnia do kilku tygodnizakres pomiarów i badań, czas akceptacji, ewentualne korekty
Partia seryjnazależnie od wielkości partii i zakresu pracobróbka, powłoka, obłożenie produkcji

Akademicki podręcznik „Odlewnictwo” (WNT) wymienia czas do uruchomienia produkcji jako jedno z kryteriów wyboru procesu odlewniczego, obok kształtu, tolerancji i wielkości serii. Jeśli termin jest krytyczny, warto powiedzieć o tym przed wyborem technologii, a nie po nim.

To samo źródło (tabl. 3.24) rozpisuje etapy rozwoju wyrobu: prototypy oraz projektowanie i wykonanie oprzyrządowania należą jeszcze do przygotowania produkcji, a sama produkcja zaczyna się od partii pilotażowej i dopiero potem przechodzi w skalę seryjną. W odlewni odpowiednikiem partii pilotażowej są pierwsze odlewy na nowym oprzyrządowaniu – to one trafiają do pomiarów i akceptacji, zanim ruszy seria.

Etap 1: zapytanie i oferta

Czas przygotowania oferty zależy głównie od tego, ile odlewnia musi dopytać. Model 3D, rysunek z tolerancjami, gatunek stopu, roczne zapotrzebowanie i zakres prac pozwalają od razu dobrać technologię i wycenić oprzyrządowanie. Listę tych danych i wzór do skopiowania znajdziesz w poradniku, jak przygotować foundry quote request.

Etap 2: analiza konstrukcji i zatwierdzenie rysunku odlewu

Zanim powstanie oprzyrządowanie, technolog sprawdza, czy detal da się dobrze odlać: grubości ścianek, pochylenia, położenie płaszczyzny podziału, liczbę rdzeni, miejsca na układ wlewowy i nadlewy. Wynikiem jest rysunek lub model odlewu surowego z naddatkami na obróbkę, który zatwierdza zamawiający.

To etap, który najłatwiej skrócić po stronie klienta: szybka decyzja w sprawie proponowanych zmian oszczędza dni. Zmiany wprowadzone teraz kosztują niewiele, a po wykonaniu oprzyrządowania – dużo. Najczęstsze uwagi technologiczne omawiamy w tekście o zasadach konstrukcji odlewów aluminiowych.

Etap 3: wykonanie oprzyrządowania

To zwykle najdłuższa pozycja harmonogramu nowego odlewu i jednocześnie jednorazowa: przy kolejnych zamówieniach już jej nie ma.

  • Formy piaskowe: model i rdzennice mogą powstać w kilka dni, jeśli detal jest prosty, a model wykonuje się z druku 3D lub frezuje. Większe modele i komplety rdzennic zajmują kilka tygodni. Model możemy przygotować w ramach usługi modelowania odlewniczego i prototypowania.
  • Kokila: metalowa forma wielokrotnego użytku wymaga obróbki skrawaniem, rdzeni metalowych i często suwaków, dlatego jej wykonanie liczy się w tygodniach. Więcej o tej technologii na stronie permanent mold casting.
  • Forma ciśnieniowa: najbardziej złożone narzędzie, ze stali do pracy na gorąco, z układem chłodzenia i wypychaczami; jej wykonanie trwa zwykle kilka miesięcy.

Na czas wykonania oprzyrządowania wpływa też konstrukcja detalu: każdy dodatkowy rdzeń to kolejna rdzennica, a podcięcia w formie metalowej wymagają suwaków. Uproszczenia uzgodnione na etapie analizy konstrukcji skracają więc nie tylko koszt, ale i termin. Materiały, trwałość i zasady własności form opisujemy osobno w artykule o oprzyrządowaniu odlewniczym.

Etap 4: pierwsze odlewy, pomiary i akceptacja próbek

Pierwsza partia na nowym oprzyrządowaniu służy do ustawienia procesu. Temperaturę zalewania ustala się doświadczalnie dla każdego typu odlewu, bo zarówno zbyt niska, jak i zbyt wysoka obniżają odsetek dobrych sztuk. Podobnie dopracowuje się układ wlewowy, temperaturę formy i czas do jej otwarcia.

Następnie próbki przechodzą kontrolę:

Akceptacja próbek przez zamawiającego otwiera produkcję seryjną. W motoryzacji ten etap bywa sformalizowany jako PPAP, w innych branżach wystarcza raport pomiarowy i protokół akceptacji. Jeśli próbki wymagają korekty oprzyrządowania, harmonogram wydłuża się o czas poprawki i kolejną partię próbną.

Etap 5: produkcja seryjna i dostawy

Po akceptacji próbek czas realizacji zależy od wielkości partii, zakresu obróbki i powłok oraz obłożenia produkcji. W praktyce terminy stabilizują trzy rozwiązania:

  • zamówienie ramowe z prognozą na kilka miesięcy – odlewnia planuje wytopy i materiał z wyprzedzeniem,
  • stałe partie i harmonogram odbiorów zamiast pojedynczych pilnych zamówień,
  • zapas bezpieczeństwa odlewów surowych lub gotowych, jeśli przestój linii u odbiorcy jest kosztowny.

Na tempo serii wpływa też sama technologia. W formie trwałej każdy cykl obejmuje stygnięcie odlewu w formie, jego wyjęcie i przygotowanie formy, co ogranicza wydajność kokili. Formy jednorazowe można przygotowywać równolegle z zalewaniem, a automat formierski wykonuje półformę nawet w ok. 15 s. Odlewanie ciśnieniowe łączy krótki cykl z dużą powtarzalnością, dlatego przy dużych seriach daje najkrótszy czas na sztukę.

Co skraca, a co wydłuża realizację

SkracaWydłuża
kompletne zapytanie: model 3D, rysunek, stop, ilościbrak modelu 3D albo rozbieżne rewizje modelu i rysunku
szybka akceptacja rysunku odlewu surowegozmiany konstrukcji po wykonaniu oprzyrządowania
tolerancje dopasowane do technologiitolerancje na granicy możliwości procesu, wymagające prób i korekt
jasno określone badania i dokumenty już w oferciebadania i dokumenty dopisane po zamówieniu
prototyp w formie piaskowej przed kokiląod razu najdroższe oprzyrządowanie dla niesprawdzonej konstrukcji
zamówienie ramowe z prognoząpojedyncze pilne zamówienia bez prognozy

Prototyp w innej technologii niż seria

Często opłaca się zacząć od kilku odlewów w formie piaskowej, a kokilę lub formę ciśnieniową zamówić dopiero po sprawdzeniu prototypu w złożeniu. Model piaskowy powstaje szybciej i taniej, a ewentualne zmiany kształtu nie wymagają przerabiania drogiej formy metalowej.

Trzeba jednak pamiętać, że prototyp z formy piaskowej nie jest kopią przyszłej serii. Według podręcznika odlew w formie piaskowej stygnie wolniej (ok. 0,1–0,5 °C/s wobec 0,3–1,0 °C/s w kokili), ma grubsze ziarno, zwykle niższą wytrzymałość i bardziej chropowatą powierzchnię. Do testów funkcjonalnych to wystarcza, ale wyniki prób wytrzymałościowych trzeba potwierdzić na próbkach z docelowej technologii.

Frequently asked questions

Czy da się dostać odlew aluminiowy w tydzień?

Przy zamówieniu powtarzalnym, na istniejącym oprzyrządowaniu i przy wolnych mocach – czasem tak. Nowy detal w tydzień jest możliwy tylko wyjątkowo, przy prostym kształcie i szybko wykonanym modelu do formy piaskowej. Jeśli termin jest krytyczny, podaj go w zapytaniu, zanim zostanie wybrana technologia.

Ile trwa wykonanie kokili?

Zwykle kilka tygodni, a dokładnie zależy od wielkości formy, liczby rdzeni metalowych i suwaków oraz obłożenia narzędziowni. Do tego dochodzą próbne odlewania i ewentualne korekty, zanim kokila zacznie produkować serię.

Czy prototyp musi powstać w tej samej technologii co seria?

Nie musi. Do sprawdzenia kształtu i montażu wystarczy odlew z formy piaskowej, a czasem nawet część frezowana z pełnego materiału. Jeśli jednak prototyp ma przejść próby wytrzymałościowe lub szczelności, uzgodnij od razu, które z nich trzeba będzie powtórzyć na pierwszych odlewach z docelowej technologii.

Co się dzieje, gdy próbki nie spełniają rysunku?

Odlewnia analizuje przyczynę: wymiar poza tolerancją zwykle oznacza korektę oprzyrządowania, a czasem uzgodnioną zmianę rysunku, jeśli wymaganie okazało się zbyt ostre dla funkcji. Po korekcie wykonuje się kolejną partię próbną. Dlatego w harmonogramie warto mieć rezerwę na jedną taką pętlę.

Planujesz uruchomienie produkcji odlewu?

Zapytaj o realny termin dla swojego odlewu i podaj datę, od której potrzebujesz serii. Na etapie oferty zaproponujemy technologię, która ją realnie dotrzyma, i rozpiszemy harmonogram: oprzyrządowanie, próbki, akceptacja i pierwsze dostawy.

Sources and standards

  • M. Perzyk (ed.), Casting, WNT, Warszawa – rozdz. 2.1 (oprzyrządowanie jako proces jednorazowy, s. 106), 2.2 (formy jednorazowe i trwałe, odlewanie ciśnieniowe, s. 108–113), 3.2.2 (tabl. 3.11 – zasady związane z oprzyrządowaniem, s. 166–168), 3.1.5.1 (tabl. 3.7 – wpływ technologii i szybkości chłodzenia na właściwości stopów aluminium, s. 146), 3.4 (tabl. 3.24 – etapy rozwoju wyrobu, rys. 3.32 – kryteria wyboru procesu, s. 190–193), 4.2.1 (temperatura zalewania ustalana doświadczalnie, s. 212–213), 5.3.5 (cykl automatów formierskich, s. 297).
  • EN 10204 – Metallic products. Types of inspection documents.

Author: Poznań Foundry team

Poznań Foundry is a brand of Adjatech Metalworking Sp. z o.o., a family-owned non-ferrous foundry in Poznań. The Brukwicki family has been in foundry pattern making since 1950. We cast aluminum alloys in permanent molds, in sand molds and by high-pressure die casting; we machine the castings on CNC machines and powder coat them. We operate under ISO 9001 and ISO 14001 management systems (TÜV Rheinland Polska certificates).

About usCertificatesCompany details

Blog

Read also

More guides on castings, machining and working with a foundry.

All articles

Contact

Have a question about castings?

Send a 2D drawing as a PDF or a 3D model in STEP format, specify the material and quantity, and we will advise on the right process and prepare a quote.

Feel free to contact us by e-mail or phone

Office · Mon–Fri 8:30 a.m.–4:30 p.m.

Poznań Foundry

+48 61 662 43 37odlewnia@adjatech.pl

or visit us in person – you are welcome!

ul. Gnieźnieńska 26
Janikowo near Poznań
62-006 Kobylnica

Office open Mon–Fri 8:30 a.m.–4:30 p.m.

Get directions (Google Maps, new window)

Company details and directions: Contact page